⚖️ АСОСҲОИ ДАВЛАТ ВА ҲУҚУҚИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

Синфи 9

Барои рӯзҳои «__________» ____ 20_____ сол

МАВЗУЪ

Хоҷагии деҳқонӣ (фермерӣ). Хоҷагии ёрирасони шахсӣ.

САЛОҲИЯТҲО

Хонандагон бояд доир ба ҳуқуқи кишоварзӣ, хоҷагии деҳқонӣ (фермерӣ) ва хоҷагии ёрирасони шахсӣ маълумот дошта бошанд.

МАҚСАДИ ДАРС

Ба хонандагон фаҳмонидани моҳияти мавзӯъ ва васеъ намудани сатҳи ҷаҳонбинии онҳо нисбат ба ин мавзӯъ.

МАВОДИ ТАЪЛИМӢ

Китоби дарсӣ, китоби Конститутсия ва дигар маводҳо.

РАВИШИ ДАРС

1. Лаҳзаи ташкили дарс:

• Аз назар гузаронидани ҳолати китобдорӣ ва дафтардории хонандагон.
• Ба ҳисоб гирифтани давомоти хонандагон.
• Ба дарс тайёр намудани синф.

ПУРСИШИ ВАЗИФАИ ХОНАГӢ

1. Ҳуқуқи кишоварзӣ чиро меомӯзад.
2. Предмети омӯзиши ҳуқуқи кишоварзӣ аз кадом муносибатҳо иборат мебошанд.
3. Методи ҳуқуқи кишоварзӣ чист.
4. Сарчашмаҳои ҳуқуқии кишоварзиро номбар кунед.
5. Иҷора чист?

МАВЗУЪИ НАВ

Хоҷагии деҳқонӣ яке аз шаклҳои муҳими хоҷагидорӣ дар шароити ҳозира мебошад. Муносибатҳое, ки вобаста ба шакл ва фаъолияти хоҷагии деҳқонӣ ба вуҷуд меоянд, дар асоси Қонуни ҶТ «Дар бораи хоҷагии деҳқонӣ (фермерӣ)» аз 15 марти соли 2016 ба танзим дароварда мешаванд.

Ба шаклҳои хоҷагии деҳқонӣ мувофиқи моддаи 3-и қонуни мазкур инҳо дохил мешаванд:

• бе таъсиси шахси ҳуқуқӣ, бо шумораи аз 1 то 50 нафар;
• бо таъсиси шахси ҳуқуқӣ бе назардошти шумораи аъзо.

Субъекти соҳибкорӣ тибқи қонунгузорӣ худи хоҷагии деҳқонӣ эътироф шудааст, на роҳбари хоҷагии деҳқонӣ. Роҳбари хоҷагии деҳқонӣ яке аз аъзои қобили амал он шуда метавонад, агар ба синни 18-солагӣ расида бошад. Шахсоне, ки дар хоҷагии деҳқонӣ аз рӯи шартнома кор мекунанд, ба ҳайати он дохил намешаванд.

Хоҷагии деҳқонӣ дар заминаи қитъаи замин ва молу мулки дигар таъсис дода мешавад. Қитъаи замин барои ташкили хоҷагӣ дар асоси аризаи шаҳрванд барои мероси якумра аз тарафи мақомоти маҳаллии ҳокимияти иҷроияи ноҳия дода мешавад. Ҳуқуқи истифодаи замин бо шаҳодатномаи ҳуқуқи истифодаи замин тасдиқ мегардад.

Хоҷагии деҳқонӣ ва аъзои он ҳуқуқ доранд дар замин мустақилона хоҷагидорӣ намоянд, соҳиби маҳсулоти истеҳсолшуда ва даромад аз фурӯши он бошанд, ҳиссаи худро талаб намоянд, аз истифодаи замин ба таври ихтиёрӣ даст кашанд. Сарфи назар аз ризояти дигар аъзои хоҷагии деҳқонӣ, мувофиқи саҳми худ аз ҳайати хоҷагии деҳқонӣ бароянд, шартномаҳо банданд, дар мавриди аз тарафи давлат бозпас гирифта шудани қитъаи замин ҷуброни пурраи зарарро талаб намоянд.

Ҳамзамон хоҷагии деҳқонӣ ва аъзои он, ки саҳми замини худро доранд, ӯҳдадоранд мувофиқи таъйиноти мақсаднок заминро истифода баранд, ҳосилхезии онро баланд бардоранд, ҳаққи истифодаи замин ва дигар навъҳои андозро дар вақташ супоранд, зарари паст шудани ҳосилхезии заминро, ки бо гуноҳи онҳо рӯй додааст, талафӣ кунанд.

Хоҷагии ёрирасони шахсӣ хоҷагиест, ки бо меҳнати шахсии шаҳрванд ва аъзои оилаи ӯ ба мақсади истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ ва қонеъ гардонидани талаботи худ бо озуқаворӣ ва эҳтиёҷоти дигар пеш бурда мешавад. Муносибатҳое, ки доир ба пешбурди хоҷагии ёрирасони шахсӣ ба вуҷуд меоянд, аз тарафи қонунгузорӣ ба танзим дароварда шуда, асоси онро Қонуни ҶТ «Дар бораи хоҷагии ёрирасони шахсӣ» аз 8 декабри соли 2003 ташкил медиҳад.

Шаҳрванде, ки дорои қобилияти амалкунӣ мебошад, ба ташкил ва пешбурди хоҷагии ёрирасони шахсӣ ҳуқуқ дорад. Ба қитъаи замини хоҷагии ёрирасони шахсӣ замини наздиҳавлигӣ ва дар мавриди зарурат қитъаҳои замини иловагӣ дохил мешаванд. Қитъаи замини наздиҳавлигӣ одатан дар шафати манзили истиқоматӣ ва ҳамчунин имкон дорад дуртар аз он воқеъ бошад. Қитъаи замини иловагӣ ба шаҳрвандон аз ҳисоби заминҳои фонди ягонаи давлат ҷудо карда мешавад.

Масоҳати қитъаи замини наздиҳавлигӣ ба ҳар ҳолат:

• дар замини обӣ — ба андозаи 0,12 га;
• дар замини обёринашаванда — ба андозаи 0,25 га;
• дар ноҳияҳои навкорам ва кӯҳӣ — ба андозаи то 0,15 га;
• дар замини обӣ то 0,40 га замин ҷудо карда мешавад, ки ба он масоҳати бино ва ҳавлӣ низ дохил мешаванд.

Пешбурди хоҷагии ёрирасони шахсӣ мумкин аст дар ҳолатҳои муайян қатъ гардад. Қатъи пешбурди он дар асоси қарори мақомоти маҳаллии ҳокимияти давлатӣ амалӣ гардонида мешавад. Фаъолияти хоҷагии ёрирасони шахсӣ аз рӯзи ба дафтари хоҷагӣ даровардани навиштаҷоти дахлдор инчунин сабт дар китоби қайди кумитаи ноҳиявии замин қатъ мегардад.

ТАШКИЛИ КОРИ ГУРӮҲӣ

Хоҷагии деҳқонӣ (фермерӣ) ва хоҷагии ёрирасони шахсӣ:

1. Мафҳум, шаклҳо ва тартиби ташкили хоҷагии деҳқонӣ (фермерӣ)
2. Ҳуқуқҳо ва ӯҳдадориҳои аъзои хоҷагии деҳқонӣ
3. Хоҷагии ёрирасони шахсӣ: мафҳум ва қитъаҳои замини он
4. Масоҳати заминҳои хоҷагии ёрирасони шахсӣ ва тартиби қатъи фаъолият
5. Ҳифзи ҳуқуқҳои деҳқонон ва соҳибони хоҷагии ёрирасони шахсӣ

МУСТАҲКАМКУНӢ (АНГЕЗИШИ ЗЕҲН)

1. Хоҷагии ёрирасони шахсӣ аз кадом қитъаҳои заминҳо иборат аст.
2. Хоҷагии ёрирасони шахсӣ чист.
3. Хоҷагии деҳқонӣ чист.
4. Шаклҳои хоҷагии деҳқониро номбар кунед.
5. Ки ҳуқуқи ташкили хоҷагии деҳқониро дорад.

АРЗЁБӢ

Хонандагон дар ҷараёни дарс ва баёни мавзӯъ доир ба ҳуқуқи кишоварзӣ, хоҷагиҳои фермерӣ ва шахсӣ маълумот гирифта, дар ин самт дониш ва ҷаҳонбинии худро васеъ намуданд.

ВАЗИФАИ ХОНАГӢ

Хондани саҳифаҳои __________.

Эълони баҳо ва баҳогузорӣ ба хонандагон.

Дида шуд: Муовини директор

________________

← Баргашт ба фанҳо