⚖️ АСОСҲОИ ДАВЛАТ ВА ҲУҚУҚИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

Синфи 9

Барои рӯзҳои «__________» ____ 2025 сол

МАВЗУЪ

Ҳуқуқи моликият. Шартнома ва навъҳои он.

САЛОҲИЯТҲО

Хонандагон бояд оид ба ҳуқуқи моликият, навъҳои шартнома инчунин доир ба субъектҳои ҳуқуқи граждани маълумот дошта бошанд.

МАҚСАДИ ДАРС

Ба хонандагон фаҳмонидани моҳияти мавзӯъ ва васеъ намудани сатҳи ҷаҳонбинии онҳо нисбат ба ин мавзӯъ.

МАВОДИ ТАЪЛИМӢ

Китоби дарсӣ, китоби Конститутсия ва дигар маводҳо.

РАВИШИ ДАРС

1. Лаҳзаи ташкили дарс:

• Аз назар гузаронидани ҳолати китобдорӣ ва дафтардории хонандагон.
• Ба ҳисоб гирифтани давомоти хонандагон.
• Ба дарс тайёр намудани синф.

ПУРСИШИ ВАЗИФАИ ХОНАГӢ

1. Қобилияти ҳуқуқдорӣ гуфта чиро дар назар доред?
2. Аломатҳои шахси ҳуқуқиро номбар ва маънидод намоед.
3. Ноболиғ гуфта киро дар назар доред?
4. Ноболиғони синни 14 то 18 сола чӣ гуна қобилият доранд?
5. Субъектҳои ҳуқуқи гражданиро номбар намоед.
6. Фанни ҳуқуқи граждани чиро меомӯзад?

МАВЗУЪИ НАВ

Ҳуқуқи моликият қисми муайяни муносибатҳои молумулкиро ба танзим медарорад. Муносибатҳои мазкур хусусияти иродавӣ дошта, аз тарафи меъёрҳои ҳуқуқӣ ба танзим дароварда мешаванд.

Субъектҳои ҳуқуқи моликият: давлат, шаҳрвандон, ташкилотҳои тиҷоратӣ ва ғайритиҷоратӣ (аз ҷумла ташкилотҳои ҷамъиятӣ ва динӣ), иттиҳодияҳо, давлатҳои хориҷӣ, ташкилотҳои байналмилалӣ, шахсони ҳуқуқӣ ва шаҳрвандони хориҷӣ.

Се ваколати асосӣ (мазмуни ҳуқуқи моликият):

1. Доштан
2. Истифода бурдан
3. Ихтиёрдорӣ намудани молу мулк

Тибқи моддаи 236 Кодекси граждании ҶТ моликият дар шакли хусусӣ ва оммавӣ (давлатӣ) ҷудо мешавад.

Моликияти хусусӣ ба моликияти шаҳрвандон, шахсони ҳуқуқӣ ва моликияти ҷумҳуриявӣ ва коммуналӣ ҷудо мешавад.

Замин, сарватҳои зеризаминӣ, об, фазои ҳавоӣ, олами набототу ҳайвонот ва дигар сарватҳои табиӣ — моликияти истисноии давлат мебошанд (моддаи 13 Конститутсия). Давлат истифодаи самараноки онҳоро ба манфиати халқ кафолат медиҳад.

ТАШКИЛИ КОРИ ГУРӮҲИ

Ду навъи моликияти умумӣ:

1. Моликияти ҳиссагӣ (саҳми ҳар иштирокчӣ маълум аст)
2. Моликияти якҷоя

Аҳд — амали шаҳрвандон ва ташкилотҳо, ки барои ба вуҷуд омадан, тағйир додан ё қатъ намудани ҳуқуқ ва ӯҳдадориҳои гражданин равона карда шудааст.

Шартнома — созиши ду ё якчанд шахс, ки боиси муқаррар кардан, тағйир ё қатъ гардидани ҳуқуқ ва ӯҳдадориҳо мегардад.

Шартномаҳо метавонанд: яктарафа ва дутарфа, музднок ва бемузд, пешаки, оммавӣ, ҳамроҳшавӣ ва ғайра бошанд.

Тағйир додан ва қатъ кардани шартнома танҳо бо ризояти тарафҳо сурат мегирад. Дар ҳолатҳои махсус — бо қарори суд (вайрон кардани шартнома, тағйир ёфтани шароит ва ғ.).

МУСТАҲКАМКУНӢ (АНГЕЗИШИ ЗЕҲН)

1. Моликият чист?
2. Ба моликияти истисноии давлат чӣҳо дохил мешаванд?
3. Субъектҳои ҳуқуқи моликият киҳо шуда метавонанд?
4. Аҳд чист? Аҳдҳо чанд хел мешаванд?
5. Шартнома чист ва бо кадом усул баста мешаванд?
6. Дар кадом ҳолат шартномаҳо аз тарафи суд тағйир ё қатъ гардонида мешаванд?

АРЗЁБӢ

Хонандагон дар ҷараёни дарс ва баёни мавзӯъ оид ба ҳуқуқи гражданин маълумот гирифта, доир ба ҳуқуқи моликият ва навъҳои шартнома дониш ва ҷаҳонбинии худро васеъ намуданд.

ВАЗИФАИ ХОНАГӢ

Хондани саҳифаҳои 11–18.

Эълони баҳо ва баҳогузорӣ ба хонандагон.

Дида шуд: Муовини директор

← Баргашт ба фанҳо