⚖️ АСОСҲОИ ДАВЛАТ ВА ҲУҚУҚИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

Синфи 9

Барои рӯзҳои «__________» ____ 20_____ сол

МАВЗУЪ

Ҳуқуқи маъмурӣ: Хизматчии давлатӣ, иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ ҳамчун субъекти ҳуқуқи маъмурӣ. Ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ ва ҷазои маъмурӣ.

САЛОҲИЯТҲО

Хонандагон бояд оид ба ҳуқуқи маъмурӣ ва вазифаҳои хизматчии давлатӣ, субъекти ҳуқуқи маъмурӣ маълумот дошта бошанд ва маълумоти муфассал доир ба тавзеҳоти ҳуқуқии сиёсӣ дошта бошанд.

МАҚСАДИ ДАРС

Ба хонандагон фаҳмонидани моҳияти мавзӯъ ва васеъ намудани сатҳи ҷаҳонбинии онҳо нисбат ба ин мавзӯъ.

МАВОДИ ТАЪЛИМӢ

Китоби дарсӣ, китоби Конститутсия ва дигар маводҳо.

РАВИШИ ДАРС

1. Лаҳзаи ташкили дарс:

• Аз назар гузаронидани ҳолати китобдорӣ ва дафтардории хонандагон.
• Ба ҳисоб гирифтани давомоти хонандагон.
• Ба дарс тайёр намудани синф.

ПУРСИШИ ВАЗИФАИ ХОНАГӢ

1. Сохтори дохилии ҳокимияти иҷроия аз чиҳо иборат аст.
2. Сарвари ҳокимияти иҷроия (Ҳукумат) кист.
3. Салоҳиятҳои Президенти ҶТ-ро номбар кунед.
4. Санадҳои раиси мақомоти маҳаллии ҳокимияти иҷроия кадомҳоянд.
5. Самтҳои фаъолияти мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот кадом аст.
6. Қонуни ҶТ «Дар бораи мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот» кай қабул карда шудааст.

МАВЗУЪИ НАВ

Мафҳуми «хизматчии давлатӣ» дар қонунгузории мо нав аст. Тибқи Қонуни ҶТ «Дар бораи хизмати давлатӣ» аз 5 марти соли 2007 «хизматчии давлатӣ» — шаҳрванди ҶТ мебошад, ки мансаби давлатии хизмати давлатии музднокро дар асоси касбӣ бо мақсади таъмини иҷрои ваколатҳои шахсони мансабдори давлатии ҳокимияти давлатӣ ва амалӣ намудани салоҳияти мақомоти давлатӣ ишғол намудааст.

Мансабҳои давлатии ҳокимияти давлатӣ, мансабҳои сиёсӣ ва маъмурии хизмати давлатӣ, категорияҳои мансабҳои давлатӣ муайян шудааст. Барои хизматчиёни давлатии сиёсӣ категория муқаррар карда намешавад. Барои хизматчиёни давлатии маъмурӣ категорияҳои мансабҳои давлатии зерин муқаррар карда мешавад:

• категорияи олӣ;
• категорияи якум;
• категорияи дуюм;
• категорияи сеюм;
• категорияи чоруми;
• категорияи панҷум;
• категорияи шашум;
• категорияи ҳафтум.

Дар моддаи 7-и Қонуни ҶТ «Дар бораи хизмати давлатӣ» принсипҳо иборат аз 14 банд муқаррар карда шудааст. Инчунин дар қонуни мазкур ҳуқуқу ӯҳдадориҳои умумии хизматчиёни давлатӣ сабт шудаанд. Онҳо қоидаҳои умумии рафтор ва амали хизматчиёни давлатӣ, шароит ва ҳаҷми дорои хислати ташкилиро зоҳир мекунанд, ки барои амалисозии салоҳият аз рӯи мансаби ишғолнамуда мувофиқат мекунад.

Мувофиқи моддаи 17-и Кодекси ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ — ин кирдори зиддиҳуқуқӣ ва гунаҳкоронаи шахси воқеӣ ё ҳуқуқӣ мебошад, ки содир намудани он тибқи тартиби муқаррарнамудаи ҳамин кодекс боиси ҷавобгарии маъмурӣ мегардад. Ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ касдан ё аз беэҳтиётӣ содир карда мешаванд.

Ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ ҳамон вақт касдан содиршуда эътироф мегардад, ки агар шахс зиддиҳуқуқ будани кирдори худро донад ва оқибатҳои зараровари онро пешбинӣ карда бошад. Ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ ҳамон вақт аз беэҳтиётӣ содиршуда эътироф мегардад, ки агар шахси гунаҳкор оқибатҳои зарарноки кирдори худро пешакӣ донад, вале бепарвоёна ва бе асосҳои кофӣ ба пешгирии чунин оқибатҳо умед бандад.

Кодекси ҶТ дар бораи ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ 29 намудро пешбинӣ намудааст. Тибқи Кодекси ҶТ дар бораи ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ парвандаҳо дар бораи ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ аз ҷониби судяҳои судҳои шаҳрӣ ва ноҳиявӣ, мақомоти ваколатдор ва шахсони мансабдори ваколатдор баррасӣ карда мешаванд.

Ҷазои маъмурӣ чораи маҷбуркунии давлатӣ буда, тибқи Кодекси мазкур аз ҷониби судя, мақоми ваколатдори давлатӣ ё шахси мансабдор нисбат ба шахсони воқеӣ, мансабдор ва ҳуқуқӣ барои содир намудани ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ татбиқ карда мешавад.

Барои содир намудани ҳуқуқвайронкуниҳои маъмурӣ 10 навъҳои ҷазои маъмурӣ муқаррар ва татбиқ карда мешаванд. Ҳабси маъмурӣ низ навъи ҷазои маъмурӣ буда, мувофиқи қонун аз ҷомеъат маҳрум кардани ҳуқуқвайронкунанда ба мӯҳлати аз 1 то 15 шабонарӯз ва барои вайрон кардани низоми вазъи фавқуллода то 30 шабонарӯз муқаррар гардида, аз тарафи суд таъин карда мешавад.

ТАШКИЛИ КОРИ ГУРӮҲӣ

Хизматчии давлатӣ, иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ ва ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ:

1. Мафҳум, категорияҳо ва принсипҳои хизмати давлатӣ
2. Ҳуқуқу ӯҳдадориҳои хизматчиёни давлатӣ
3. Иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ ҳамчун субъекти ҳуқуқи маъмурӣ
4. Ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ: мафҳум, навъҳо ва тартиби баррасӣ
5. Чазоҳои маъмурӣ ва ҳабси маъмурӣ

ҷ

МУСТАҲКАМКУНӢ (АНГЕЗИШИ ЗЕҲН)

1. Намудҳои ҳуқуқвайронкунии маъмуриро номбар кунед.
2. Ҷазои маъмурӣ чист ва он бо кадом мақсад татбиқ мешавад.
3. Шахси мансабдор гуфта киро дар назар дорем.

АРЗЁБӢ

Хонандагон дар рафти дарс ва баёни мавзӯъ чи будани ҳуқуқҳои маъмурӣ ва сарчашмаҳои онро фаҳмиданд ва доир ба ҳар самти ин масъалаҳо ба худ маълумот гирифта, дар ин бобат дониш ва ҷаҳонбинии худро баланд бардоштанд.

ВАЗИФАИ ХОНАГӢ

Хондани саҳифаҳои __________.

Эълони баҳо ва баҳогузорӣ ба хонандагон.

Дида шуд: Муовини директор

________________

← Баргашт ба фанҳо