⚖️ АСОСҲОИ ДАВЛАТ ВА ҲУҚУҚИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

Синфи 9

Барои рӯзҳои «__________» ____ 20_____ сол

МАВЗУЪ

Ҳуқуқи ҷиноятӣ: Навъҳои ҷиноятҳо ва ҷавобгарӣ барои онҳо. Ҷавобгарии шарикӣ дар ҷиноят.

САЛОҲИЯТҲО

Хонандагон бояд оид ба ҳуқуқи ҷиноятӣ ва принсипҳои ҳуқуқи ҷиноятӣ, мафҳум ва нишонаҳои онро донанд ва маълумоти муфассал доир ба тавзеҳоти ҳуқуқи ҷиноятӣ дошта бошанд.

МАҚСАДИ ДАРС

Ба хонандагон фаҳмонидани моҳияти мавзӯъ ва васеъ намудани сатҳи ҷаҳонбинии онҳо нисбат ба ин мавзӯъ.

МАВОДИ ТАЪЛИМӢ

Китоби дарсӣ, китоби Конститутсия ва дигар маводҳо.

РАВИШИ ДАРС

1. Лаҳзаи ташкили дарс:

• Аз назар гузаронидани ҳолати китобдорӣ ва дафтардории хонандагон.
• Ба ҳисоб гирифтани давомоти хонандагон.
• Ба дарс тайёр намудани синф.

ПУРСИШИ ВАЗИФАИ ХОНАГӢ

1. Категорияҳои ҷиноятро бо мафҳумҳои онҳо маънидод кунед.
2. Ҷиноят чист?
3. Аломатҳои ҷиноят кадомҳоанд?
4. Ҳолатҳои сабуккунандаи ҷазо кадомҳоанд?
5. Ҳолатҳои вазнинкунандаи ҷазо кадомҳоанд?

МАВЗУЪИ НАВ

Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷиноятҳои содиршударо ба гурӯҳҳо ҷудо менамояд:

1. Ҷиноятҳо ба муқобили шахсият.
2. Ҷиноятҳо ба муқобили амнияти ҷамъиятӣ ва саломатии аҳолӣ.
3. Ҷиноятҳо ба муқобили амнияти экологӣ ва муҳити зист.
4. Ҷиноятҳо ба муқобили тартиботи ҷамъиятӣ ва ахлоқ.
5. Ҷиноятҳо дар соҳаи иқтисодиёт.
6. Ҷиноятҳо ба муқобили амнияти иттилоотӣ.
7. Ҷиноятҳо ба муқобили ҳокимияти давлатӣ.
8. Ҷиноятҳо ба муқобили хизмати ҳарбӣ.
9. Ҷиноятҳо ба муқобили сулҳу амнияти инсоният.

Ҷиноятҳое, ки аз тарафи гурӯҳи одамон содир шудааст, дар ҳуқуқи ҷиноятӣ ҷиноятҳои шарикӣ номида мешаванд. Мувофиқи қонуни ҷиноятӣ (моддаи 35 Кодекси ҷиноятӣ) иштироки якҷояи ду ё зиёда ашхос дар содир намудани ҷинояти касдона шарикӣ дар ҷиноят эътироф мешавад.

Вобаста ба таъсири ҳамдигарии иштирокчиён ва сатҳи муташаккилии онҳо илми ҳуқуқи ҷиноятӣ 4 шакли шарикиро аз ҳам фарқ мекунад:

1. Шарикӣ бе маслиҳати пешакӣ.
2. Шарикӣ бо маслиҳати пешакӣ.
3. Гурӯҳи муташаккил.
4. Иттиҳоди ҷиноятӣ.

Шакли аз ҳама хавфноки шарикӣ иттиҳоди ҷиноятӣ ба шумор меравад. Дар чунин иттиҳод гурӯҳи устувор ва муташаккили ҷинояткорон бо мақсади содир намудани ҷиноятҳои пайдарпай, вазнин ва махсусан вазнин муттаҳид мешаванд.

Вобаста ба чигунагии амалҳои ҷинояткорона қонуни ҷиноятӣ шарикони ҷиноятро ба 4 навъ ҷудо мекунад:

1. Иҷрокунанда.
2. Ташкилкунанда.
3. Тахриркунанда.
4. Ёрдамчӣ.

Дар қонуни ҷиноятӣ ҳолатҳое мебошад, ки бо мақсади ҳифзи ҳуқуқҳои шахсӣ ё субъективӣ, иҷрои қарзи хизматӣ ва ӯҳдадории ҳуқуқӣ, ҳарчанд ба муносибатҳои ҷамъиятӣ зарар расонанд ҳам, ҷиноят ҳисоб намешаванд.

Мудофиаи зарурӣ — ҳангоми ҳифзи шахсият ва ҳуқуқҳои мудофиакунанда ё шахси дигар, манфиатҳои бо қонун ҳифзшавандаи ҷомеа ё давлат аз таҷовузе, ки барои ҷамъият хавфнок бор овардааст, агар ин таҷовуз бо зӯроварӣ барои ҳаёти мудофиакунанда ё шахси дигар хавфнок бошад.

Дастгирии зарурӣ — ҳангоми дастгир кардани шахси ҷиноят содирнамуда бо мақсади ба мақомоти ҳокимият супурдан ё пешгирии имконияти ҷиноятҳои нав, агар бо воситаҳои дигар дастгир намудани чунин шахс ғайриимкон бошад ва чораҳои зарурӣ аз ҳад нагузаранд.

Иҷрои фармон ё амр — агар шахс бо мақсади иҷрои ҳатмии амру фармон кирдоре содир кунад, ки дар натиҷа ба манфиати шаҳрвандон, давлат ва ҷомеа зарар расад, пас ин кирдор ҷиноят ҳисоб намешавад.

ТАШКИЛИ КОРИ ГУРӮҲӣ

Навъҳои ҷиноятҳо ва шарикӣ дар ҷиноят:

1. 9 гурӯҳи ҷиноятҳо мувофиқи Кодекси ҷиноятӣ
2. 4 шакли шарикӣ (бе маслиҳат, бо маслиҳат, гурӯҳи муташаккил, иттиҳоди ҷиноятӣ)
3. 4 навъи шарикон (иҷрокунанда, ташкилкунанда, тахриркунанда, ёрдамчӣ)
4. Ҳолатҳои истисноӣ (мудофиаи зарурӣ, дастгирии зарурӣ, иҷрои фармон)

МУСТАҲКАМКУНӢ (АНГЕЗИШИ ЗЕҲН)

1. Ҷиноят чист?
2. Кадом кирдорҳо ҷиноят эътироф намешаванд?
3. Ҷиноятҳои шарикӣ гуфта чиро ба назар доред?
4. Намудҳои ҷинояте, ки мувофиқи Кодекси ҷиноятии ҶТ муайян карда шудаанд, шарҳ диҳед.
5. Иттиҳоди ҷиноятӣ чист?

АРЗЁБӢ

Хонандагон дар ҷараёни дарс ва баёни мавзӯъ оид ба ҳуқуқи ҷиноятӣ, навъҳои ҷиноятҳо, ҷавобгарии шарикӣ ва ҳолатҳои истисноӣ маълумот гирифта, дониш ва ҷаҳонбинии худро васеъ намуданд.

ВАЗИФАИ ХОНАГӢ

Хондани саҳифаи ___________

Эълони баҳо ва баҳогузорӣ ба хонандагон.

Дида шуд: Муовини директор

________________

← Баргашт ба фанҳо